ميرزا بيگ جنابدى
17
روضة الصفويه ( فارسى )
پيشگفتار شخصيت فرهنگى و جهانبينى مؤلّف كتاب روضة الصّفويّة تأليف ميرزا بيگ حسن بن حسينى جنابدى ، نويسنده و مورّخ دوران سلطنت شاه عبّاس اوّل ( 1038 - 996 ه ق ) است كه آن را به نام « نامى » شاه عبّاس ، در تاريخ خاندان صفوى از آغاز تا چهلمين سال پادشاهى شاه عباس ( 1036 ه ق ) تأليف كرده است . در ورق [ 3 ب ] خود مؤلّف در اين مورد مىگويد : « . . . و به خاطر فاتر رسيد كه در سير نسخهاى پردازد . . . و آن را به روضة الصّفويّة موسوم گرداند و ايضا وسيلهء عنايت و احسان شهنشاه سليمان رتبتى سازد كه با افسر شاهى از فرق اكليل مساسش درخشانى آفتاب و ماه ، دم از مساوات زده ، . . . موسوى الهامى كه از پى تنظيم ملك و ملّت و صلاح و فساد دين و دولت رأى گيتى آرايش آيينهء ملهم غيب را لوح كودكان داند ، . . . و ارث خلافت امير المؤمنين . . . ابو المظفّر شاه عباس الحسينى الموسوى الصفوى . . . » . تأليف اين اثر ارزنده ، كه متضمّن وقايع و رخدادهاى حدودا يكصد و سى سال « 1 » را - از سال 907 ) ه ق جلوس شاه اسماعيل اوّل در تبريز ، تا سال 1036 ه ق - ايران و به تبع آن اوضاع و احوال ممالك همجوار ؛ به ويژه دولت عثمانى ، است سيزده سال طول كشيده است . زمان شروع به نگارش كتاب ؛ يعنى سال 1023 ه ق ، سالى است كه شاه عبّاس در صدد لشكركشى بسوى گرجستان است ، و در اين سال است كه مقدّمات توطئهء قتل صفى ميرزا نضج مىگيرد و يك سال بعد بر اثر همين توطئه دستور قتل اين شاهزاده از طرف پدر صادر مىشود و بهبود بيگ ، شاهزاده را طبق « امر جهانمطاع » در يكى از كوچههاى رشت به زخم خنجر از پاى درمىآورد .
--> ( 1 ) - مؤلّف مدعى شرح 127 سال تاريخ ايران است .